Татар ядкарьләре

Марий Эл республикасындагы Купай авылында кайчандыр өч йөзләп кеше яшәгән. Хәзер биредә өч кеше яши. Шуларның берсе – Башкортстанның Күгәрче районыннан Зөләйха Ялалиева. 17 яшьлек чагында Мәскәүдә Купай авылы егете Зиннур белән очраклы гына танышып, Урал таулары арасыннан мари урманнары эченә килен булып төшкән Зөләйха ханым инде бу якларны туган ягы дип саный, “беркая да китәсем килми”, ди. Әмма …

Көз – күчмә кошлар китәр вакыт. Бу моңсу мизгелләрне рәссамнәр картиналарында ничек мәңгеләштергән икән? 1. Китә казлар. Рабис Сәләхов 2. Кагылу. Ирек Мусин 3. Кич. Күчмә кошлар. Алексей Саврасов 4. Көзге пейзаж. Исаак Левитан 5. Ике ак каз. Эндрю Кисс (Венгрия) 6. Казлар оча. Дэвид Маасс (АКШ) 7. Кардагы чүрәкәйләр. Безил Эде (Британия) 8. Торналар оча. Юрий Худоногов 9. Кичке очыш. Арчибальд Тор…

«Күлмәктә туган» дигән гыйбарә бар. Билгеле, сүз чын күлмәк турында бармый. Кайбер баланың йөзе туганда элпә белән капланган була. Бу авыр очрак санала, чөнки баланың туганда үлү куркынычы бар. Мөгаен шуңа күрәдер, күлмәктә туган бала бәхетле була дигән ышану барлыкка килгән. Бу ышану күп халыкларда, шул исәптән татарларда да бар. Бу хакта Нәкый Исәнбәтнең « Татар мифлары» китабында да язылган. Бу…

Хәнәви Шәйдуллин башкаруында татар халык җыры “Тары җире, киндер җире” Хәнәви Шәйдуллин 1938 елның 15 октябрендә Актаныш районы Табанлыкүл авылында туа. Әтисе Хәмзә Бөек Ватан сугышында һәлак була, әнисе ике баланы ялгызы тәрбияләп үстерә. Хәнәви кечкенәдән тырыш бала була, Җиденче класста укыганда көтү көткән акчасына өй бурасы сатып алалар, яңа өй җиткерәләр. Хәнәви кечкенәдән җыр-моң ярата. Мәк…

#хикәя_ТЯ #нәзер Банат әтисенең аякларын өстерәп йөргәненнән уянып китте. Йөзенә караганда, әтисе йокламаган ахры, күзләре кызыл, йөзендә йончыганлыгы да сизелә. Әнисе киткәннән соң әтисе шактый биреште. Ничектер кечерәеп, бөкрәебрәк калды. Киеменә дә, йөз-кыяфәтенә дә исе китми аның. Чит җирдә ничекләр күңеленә дәрт табып йөрер микән инде?.. Олыгаеп бара ул да. Кичә иртәнге алтылар тулганда ат бе…

Телебездән төшеп калучы сүзләрне бүген дә барлыйбыз. Бүгенге сүзебез - тиредән тегелгән аяк киеме белән бәйле барлыкка килеп, соңрак чабата киюдә генә кулланылган *ыштыр* дигән лексик берәмлегебез. Бу сүз көндәлек сөйләшебездән чабатаның аяк киеме буларак кулланылышы беткәч төшеп тә калган. Ыштыр бүгенге көндә дә әдәбиятыбызда әллә ни чагылыш тапмаса да, "ыштыр бит" дигән телбизәгебездә шактый акт…

1908 елның 14 октябрендә Габдулла Тукайның иң мәшһүр әсәрләренең берсе – “Печән базары, яхуд Яңа Кисекбаш” поэмасы халыкка тәкъдим ителә. “Әл-ислах” гәзитенең 13 октябрь санында Купеческое собрание залында (Островский урамындагы Яшь тамашачылар театры бинасы) Тукайның яңа әсәрен укыячагы хәбәр ителә. Бу очрашуда катнашкан Фатих Әмирхан “халык, җөмлә тәмам булганын да көтә алмыйчан, самими бер көлк…

🗓️Бүген, 14 октябрь, халык календаре буенча Покрау көне. Элек-электән бабаларыбыз бу көн белән кыш җитүен фаразлаганнар: "Покрау үтте - кыш җитте" дия торган булганнар. Табигатьнең кырыслануын, көзнең кышка алмашуын күрсәтер өчен тагын әллә никадәр мәкаль-әйтемнәр, сынамышлар булдырганнар алар. Мәсәлән, "Покрауда төшкә кадәр көз, ә төштән соң кыш", "Покрауда кар күренер", "Покраудан элек кырау төш…

Җылау дип язу хатамы? Тел, әдәбият һәм сәнгать институтының лексокография бүлеге мөдире, филология фәннәре кандидаты Ринат Сәфәров "Сүзлекче язмалары" телеграм-каналында аңлата: ЕЛАУ // ҖЫЛАУ Хәзерге әдәби телебез формалашу барышында үзебезнең төрки-татар тамырлы сүзләр башында җылаштыру белән йылаштыру мәсьәләсе иң катлаулылардан булгандыр, мөгаен. Җылаштыру – башлыча телебезнең урта диалектына х…

Җамал Вәлиди XX гасырның унынчы еллары тирәсендә, Иж-Бубый мәдрәсәсендә укыткан чагында актив яза һәм матбугатта еш басыла. Беренче фәнни һәм әдәби тәнкыйть мәкаләләре татар гәзитләре «Йолдыз»да, «Вакыт»та һәм «Шура» журналында дөнья күрә. Анын кискен аналитик мәкалә һәм күзәтүләренә танылган язучы Галимҗан Ибраһимов игътибар итә, аларны «акыллы, эчтәлекле һәм киң колачлы» дип атый. Ә Вәлидинең үз…